Βενζινάδικα στη χώρα της Greek Mafia

Στην ιστοσελίδα του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καταχωνιασμένη ανάμεσα σε ενημερώσεις για προγράμματα αντικατάστασης θερμοσίφωνα, τιμολόγια ρεύματος, και τις επισκέψεις του εκάστοτε υπουργού, βρίσκεται μια βάση δεδομένων.

Πρόκειται για έναν απλό πίνακα, τύπου excel, τα κελιά του οποίου δεν χωρούν καλά-καλά το περιεχόμενό τους.

Το περιεχόμενο της ίδιας της βάσης δεδομένων, ωστόσο, είναι εκρηκτικό: σε 45 σελίδες παρουσιάζονται περισσότερα από 250 πρατήρια καυσίμων που, από το 2009 έως το 2023, διαπιστώθηκε ότι υπέπεσαν σε παραβάσεις νοθείας καυσίμων.

Η συντριπτική πλειοψηφία τους είναι στην Αττική — από το Κερατσίνι έως το Περιστέρι, και από τα Γλυκά Νερά έως τα Μέγαρα, πίσω στην λεωφόρο Αλεξάνδρας. Κάποια είναι στη Θεσσαλονίκη. Καταγράφεται:

• η επωνυμία του πρατηρίου (π.χ. MALICHUDIS PETROL ΑΕ),
• το σήμα υπό το οποίο λειτουργεί (π.χ. BP, AEGEAN),
• η διεύθυνση,
• το είδος καυσίμου,
• πότε ελήφθη το δείγμα και τι ακριβώς αφορούσε η νοθεία,
• σε τι πρόστιμο οδήγησε.

Σε πολλές καταχωρήσεις αναφέρεται «ΜΗ ΚΑΝΟΝΙΚΟ - ΝΟΘΕΥΜΕΝΟ» και «ΔΕΝ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ Η ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ».

Τα πρόστιμα ξεκινούν από τα 5.000 ευρώ και, σε κάποιες περιπτώσεις, ξεπερνούν το 1 εκατ. ευρώ. Πολλά πρόστιμα αφορούν εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ. Αρκετά βενζινάδικα αναφέρεται πως, πλέον, λειτουργούν υπό νέα ιδιοκτησία.

Νοθεία καυσίμων στην Ελλάδα της Greek Mafia

Τα τελευταία χρόνια, έχει τύχει να αναφέρω την ύπαρξη της βάσης δεδομένων αρκετές φορές σε συνομιλητές μου. Συνήθως αντιδρούν με ενθουσιασμό: Έχει και για την Νέα Φιλαδέλφεια; Τον Γέρακα; Τον Πειραιά; Δώσε μου την ώστε να ξέρω που να μη βάζω βενζίνη.

Κάποιοι το θυμούνται ακόμα και μέρες μετά, και παίρνουν τηλέφωνο: Στείλε μου, ρε, τη λίστα με τα βενζινάδικα που έλεγες. Να ξέρω τι να αποφεύγω.

Το ελληνικό κράτος εμφανίζεται να αναγνωρίζει πως η δημοσιοποίηση των βενζινάδικων που εντοπίζονται να διαθέτουν νοθευμένα καύσιμα υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον, εξού και η σχετική νομοθετική πρόβλεψη. Αλλά χρειάζεται πραγματικά προσπάθεια, για να μπορέσει κανείς να εντοπίσει την πληροφορία στην ιστοσελίδα του υπουργείου Περιβάλλοντος.

[Πρόσφατες περιπτώσεις εντοπίζονται πιο εύκολα στην ιστοσελίδα της ΑΑΔΕ.]

Όλα αυτά τα χρόνια, έχω αναρωτηθεί: πώς θα διαχειρίζονταν την ίδια πληροφορία δημοσιογραφικά σε άλλες χώρες; Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα:

• οι δημοσιογράφοι πιθανότατα θα συνεργάζονταν με συναδέλφους στο Μέσο όπου εργάζονται ή και με άλλα Μέσα,
• θα δημιουργούσαν έναν διαδραστικό χάρτη, στον οποίο θα φόρτωναν όλες τις καταχωρίσεις,
• ο αναγνώστης θα μπορούσε ανά πάσα στιγμή να κλικάρει τα βενζινάδικα της περιοχής του, και να διαβάσει ποια παράβαση σημειώθηκε, πότε, και σε ποιο.

Είναι ένα δημοσιογραφικό πρότζεκτ στον πυρήνα της δημοσιογραφίας που υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον: οι πολίτες έχουν δικαίωμα να ξέρουν ποια πρατήρια να αποφεύγουν, προκειμένου να προστατεύσουν το αυτοκίνητό τους και, κατ’ επέκταση, την ηρεμία και την τσέπη τους.

Στην Ελλάδα, όμως, η παρουσίαση ενός τέτοιου έργου συνεπάγεται άλλο ρίσκο.

Η πληγή του Καραϊβάζ

Υπάρχουν συνάδελφοι που έχουν δημοσιεύσει σειρά σημαντικών ρεπορτάζ για την νοθεία καυσίμων, όπως ο Γιάννης Σουλιώτης (πλήθος ρεπορτάζ στην Καθημερινή) και ο Τάσος Τέλλογλου (εδώ κι εδώ στο inside story).

Αλλά η ευρύτερη κάλυψη σχετικών ζητημάτων παραμένει πρόκληση, δεδομένου ότι δείχνει να αποτελεί μια από τις κύριες δραστηριότητες μελών της λεγόμενης Greek Mafia, μετά το λαθρεμπόριο τσιγάρων (παράγονται εδώ κι εξάγονται σε χώρες με πολλαπλάσια τιμή πώλησης).

Έχουν καταγραφεί δολοφονίες ιδιοκτητών πρατηρίων βενζίνης, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις έλαβαν χώρα στο ίδιο το πρατήριο. Έχουν καταγραφεί εμπρησμοί πρατηρίων στην Αττική, παρακολουθήσεις πρατηρίων με ψηφιακά μέσα με σκοπό την επίθεση εις βάρος των ιδιοκτητών τους.

Και, κυριότερα, έχουν καταγραφεί διασυνδέσεις με σημαντικούς οικονομικούς παράγοντες. Όλα τα παραπάνω διαπερνά μια ανοιχτή πληγή: η ανεξιχνίαστη δολοφονία του δημοσιογράφου Γιώργου Καραϊβάζ.

Ο Καραϊβάζ δεν έκρυβε πως, τα τελευταία χρόνια, είχε αναπτύξει προσωπικές επαφές με μέλη που λογιζόταν πως ανήκουν στην Greek Mafia – μπορείτε να δείτε στο bloko.gr, που διατηρούσε, τα κείμενά του για τον Δημήτρη Μάλαμα (όπως αυτό και αυτό).

Ο Καραϊβάζ, όμως, ήταν ένας προβεβλημένος δημοσιογράφος. Εάν μια δολοφονία όπως η δική του, μέρα μεσημέρι, και για την οποία ασκήθηκε διεθνώς πίεση, δεν κατέστη δυνατό να διαλευκανθεί, ποιος δημοσιογράφος στην Ελλάδα μπορεί να ελπίζει σε οποιουδήποτε είδους προστασία;

Οι εταιρείες θα ελέγχουν τον εαυτό τους

Το 2022, σε συνέντευξη Τύπου που έδωσαν εκπρόσωποι της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πρατηριούχων Εμπόρων Καυσίμων (ΠΟΚΕΚ), υποστηρίχθηκε πως ως και 30% των καυσίμων στην Ελλάδα είναι λαθραία ή νοθευμένα.

Η Κομισιόν εκτιμά πως, κάθε χρόνο, οι απώλειες εσόδων για την Ελλάδα από το λαθρεμπόριο καυσίμων αγγίζουν τα 500 εκατ. ευρώ.

Έτσι, τον Ιούνιο του 2025, η Καθημερινή ενημέρωσε πως ευθύνη για τον έλεγχο των καυσίμων που προσφέρουν τα βενζινάδικα θα έχουν, πλέον, και οι προμηθευτές: οι εταιρείες διακίνησης πετρελαιοειδών.

Συνυπεύθυνες οι εταιρείες για τον έλεγχο των πρατηρίων – Βαριές ποινές για λαθρεμπόριο, νοθεία καυσίμων

Με υπέρογκα πρόστιμα, έως και εξάμηνη αφαίρεση της άδειάς τους, κινδυνεύουν οι εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών εφόσον δεν τηρούν τα μέτρα δέουσας επιμέλειας σε σχέση με τα πρατήρια καυσίμων με τα οποία συναλλάσσονται, σύμφωνα με διάταξη που προωθεί το οικονομικό επιτελείο.

Η ΚαθημερινήΠροκόπης Χατζηνικολάου

Το ρεπορτάζ κάνει λόγο για «υπέρογκα πρόστιμα», εάν εντοπιστούν παραβάσεις, φτάνοντας έως και στην αφαίρεση της άδειας για έξι μήνες. Αλλά στην πραγματικότητα, οι προμηθευτές έχουν μόλις δύο υποχρεώσεις:

• να ελέγχουν τα πρατήρια καυσίμων μια φορά ετησίως για «την ορθή τήρηση όσων προβλέπει η νομοθεσία για τη μετάδοση δεδομένων στο σύστημα εισροών εκροών»,
• να ενημερώνουν την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) εάν, ύστερα από δική τους χημική ανάλυση, εντοπιστούν νοθευμένα καύσιμα.

Μπορεί να φέρει αποτελέσματα ένα τέτοιο μέτρο; Πρατήρια εμφανίζονται πράγματι να αξιοποιούν χημικούς διαλύτες (για την νοθεία των καυσίμων) και κρυφές δεξαμενές (για την αποθήκευσή τους), αλλά η νοθεία δεν γίνεται μόνο στο τελικό στάδιο.

Καμιά φορά, δείχνει να γίνεται στην πηγή. Στην ιστοσελίδα του υπουργείου Περιβάλλοντος υπάρχει ακόμη μια βάση δεδομένων.

Σε αυτήν, καταγράφονται 48 βυτιοφόρα που εντοπίστηκαν να μεταφέρουν νοθευμένα καύσιμα, που στη συνέχεια θα παραδίδονταν σε βενζινάδικα. Τα βυτιοφόρα ανήκουν σε όλες τις μεγάλες εταιρείες προμήθειας καυσίμων.

Είναι οι ίδιες εταιρείες που καλούνται, πλέον, να διασφαλίσουν ότι τα καύσιμα δεν θα νοθεύονται.